พืชสมุนไพรนั้นมีมากมายหลายชนิดซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นคุณค่าที่เกิดขึ้นจากธรรมชาติ สมุนไพรแต่ละชนิดนั้นมีสรรพคุณในการรักษาอาการเจ็บป่วยต่าง ๆ ได้แตกต่างกันไป ซึ่งคนสมัยโบราณก็ได้มีการศึกษาจนค้นพบวิธีที่จะนำสมุนไพรต่าง ๆ มาใช้ให้ถูกกับแต่ละอาการอย่างได้ผล และได้สืบทอดภูมิปัญญาเหล่านั้นมาจนถึงปัจจุบัน แต่เนื่องด้วยปัจจุบันนี้พืชสมุนไพรไม่ได้ถูกนำมาใช้เท่านัก เพราะการใช้ยาแผนปัจจุบันเป็นเรื่องที่ง่ายและสะดวกกว่ามาก อีกทั้งสมุนไพรบางชนิดก็หากได้ยากและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์สูง ทำให้คนทั่วไปไม่ค่อยมีความด้านสมุนไพรเท่าไรนัก และรู้จักพืชสมุนไพรเพียงไม่กี่ชนิด ผู้เขียนจึงมีความตั้งใจเป็นอย่างยิ่งในการนำข้อมูลต่าง ๆ ของพืชสมุนไพรมาเผยแพร่ เป็นความรู้แก่คนทั่วไป เพื่อให้พืชสมุนไพรเหล่านี้เป็นที่รู้จักมากขึ้น ทั้งลักษณะของสมุนไพรและสรรคุณของสมุนไพรแต่ละชนิด และในบทความนี้ผู้เขียนได้นำข้อมูลของสมุนไพรหนึ่งชนิดที่มีสรรพคุณสูงมาก มาบอกเล่าให้ทราบถึงประโยชน์ที่น่าสนใจ สมุนไพรชนิดนี้มีชื่อว่า “สามสิบ” พืชสมุนไพรที่หลาย ๆ อาจยังไม่ทราบว่ามีสรรพคุณไม่น้อยเลยทีเดียว ภาพถ่ายโดยผู้เขียน ลักษณะของ “สามสิบ” จัดเป็นไม้เถาเลื้อยที่มีเนื้อแข็ง ลำต้นมีสีเขียวแตกกิ่งเลื้อยพันต้นไม้ต่าง ๆ โดยใช้แหนมของลำต้นเป็นตัวเกาะยึด ผิวของเถาจะเรียบเป็นมัน เถาอ่อนจะเป็นเหลี่ยมมีหนามแหลมโค้งตามปล้องข้อ ใบจะมีลักษณะเป็นพวงคล้ายหางกระรอก ออกเรียงสลับเป็นกระจุกเป็นฝอยตามรอบปล้องข้อ ใบมีขนาดเล็กเป็นรูปเข็มปลายแหลม ดอกมีสีขาวออกเป็นช่อกระจุกตามซอยใบที่ปลายกิ่ง มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ กลีบมีลักษณะเป็นรูปขอบขนาน ปลายกลีบมน ขอบเรียบ ผลเป็นรูปทรงค่อนข้างกลม หรือเป็นพู 3 พู ผิวผลเรียบเป็นมัน ผลอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีแดงหรือสีม่วงแดง สรรพคุณของ “สามสิบ” บำรุงกำลัง บำรุงตับ บำรุงปอด แก้กษัย แก้วิงเวียน ลดไขมันในเลือด แก้ร้อนในกระหายน้ำ ลดระดับน้ำตาลในเลือด เป็นยาแก้ไอ ช่วยขับเสมหะ แก้อาการปวดเมื่อย ช่วยให้เจริญอาหาร เป็นยาบำรุงครรภ์ แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย ภาพถ่ายโดยผู้เขียน เมื่อสมัยที่ผู้เขียนเป็นนักศึกษาได้มีโอกาสไปเข้าค่ายที่หมู่บ้านแห่งหนึ่ง ที่หมู่บ้านแหล่งนี้ส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูกพืชสมุนไพรอยู่หลายชนิด ซึ่งผู้เขียนก็เห็น “สามสิบ” ปลูกอยู่ในแปลงสมุนไพรด้วย ซึ่งชาวบ้านก็ได้เล่าว่าสมุนไพรชนิดมีประโยชน์มากโดยเฉพาะส่วนที่เป็นราก ที่สามารถนำมาทำยาแก้ได้หลายอาการ ตอนนี้ผู้เขียนบังเอิญถูกตะขาบกัด ชาวบ้านจึงได้ช่วยปฐมพยาบาลโดยกานำ “รากสามสิบ” มาฝนแล้วบอกไปที่แผลตรงที่ตะขาบกัด หลังจากที่พอกได้ประมาณ 10 นาที แผลที่ปวดบวมก็เริ่มยุบ และคลายจากอาการปวดในเวลาไม่นอน วันต่อมาชาวบ้านได้สาธิตการต้มยาสมุนไพรโดยใช้ “รากสามสิบ” ซึ่งก็ใช้เพียงแค่รากนำมาต้มประมาณ 40 นาทีจนน้ำออกมาเป็นสีเหลืองเข้ม ก็จะได้นำสมุนไพรที่สามารถรักษาได้หลายอาการ ไมว่ากระเป็นแก้ร้อนในกระหายน้ำ ช่วยลดเบาหวาน เป็นยาบำรุงร่างการให้แข็งแรงและช่วยให้ภูมิต้านทานของร่างการดีขึ้น ที่กล่าวมานั้นเป็นเพียงสรรพคุณบางส่วนที่ผู้เขียนเคยมีประสบการณ์ผ่านมา ซึ่งนอกจากนี้ “สามสิบ” ยังสามารถนำไปทำเป็นยารักษาอาการได้อีกมาก และยังสามารถนำไปผสมกับสมุนไพรอื่นเพื่อประกอบเป็นยารักษาโรคได้อีกหลายอาการ ซึ่งผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะทำให้ทุกท่านหันมาสนใจและรู้จักพืชสมุนไพรมากขึ้น เพื่อช่วยกันอนุรักษ์ให้คงอยู่สืบต่อไป
