สวัสดีจ้าทุกคน...นี่ก็จะมาเขียนบทความว่าด้วยเรื่องของเท้าอีกแล้ว จากบทความที่ผ่านมาเขียนเรื่องรองช้ำกับการเล่นกีฬา คราวนี้มีเรื่องพิศวงอีกเรื่องนั่นก็คือ...ข้อเท้าพลิก เป็น Case Study ของผู้เขียนเองว่าเคยมีอาการข้อเท้าพลิก คนส่วนมากมักจะข้อเท้าพลิกช่วงด้านนอกของเท้ามากกว่าช่วงด้านในของเท้า ไม่ว่าจะทำอะไรก็ตาม มักจะเกิดข้อเท้าพลิกเอาดื้อ ๆ บางทีพลิกแล้วเราสามารถกลับมาเดินได้ตามปกติ แต่บางทีเดินลงน้ำหนักเท้าไม่ได้เลย เนื่องจากเริ่มมีอาการเจ็บบริเวณช่วงข้อเท้าที่เราพลิก แต่ก็มีข้อมูลใหม่ที่บอกว่า เกี่ยวข้องกับน่องแน่นอน คำถามก็คือข้อเท้าพลิก...แล้วมันเกี่ยคำตอบคือ...ข้อสงสัยจากที่ถามอาจารย์ของผู้เขียนเอง การที่เราข้อเท้าพลิก เกี่ยวข้องกับน่องโดยตรง แต่เป็นช่วงน่องด้านข้างแทน เพราะน่องมีมัดกล้ามเนื้อที่สัมพันธ์กับเท้า โดยเฉพาะกล้ามเนื้อ Tibialis Anterior กับกลุ่มมัดกล้ามเนื้อ Peroneus จะขออธิบายมัดกล้ามเนื้อก่อนว่ามันมีผลกับเท้ายังไงบ้าง มาทำความเข้าใจกับกล้ามเนื้อกลุ่มนี้กันเถอะ กลุ่มกล้ามเนื้อน่องด้านข้าง นี่แหล่ะปริศนาที่ต้องไข แม้ไม่ได้เกี่ยวกับน่องโดยตรง แต่ผู้เขียนเจ็บจากจุดที่อาจารย์ได้บอกไว้ทุกอย่าง โดยเฉพาะกล้ามเนื้อที่ใกล้ข้อเท้าที่สุด ซึ่งจะประกอบด้วยส่วนของกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องดังนี้ 1. Tibialis Anterior (TA) จะมีผลให้เกิดการเคลื่อนไหวแบบ Dorsiflexion (กระดกเท้าขึ้น) และแบบ Inversion (บิดเท้าเข้าด้านใน) - จุดเกาะต้น : จะอยู่ช่วงบน 1/2 หรือ 2/3 ของกระดูก Tibia (กระดูกหน้าแข้ง) - จุดเกาะปลาย : อยู่ช่วงด้านในของกระดูกเท้าส่วนของ Cunriform 2. Peroneus Group (บริเวณที่ผู้เขียนจับ ตรงนิ้วโป้งมือด้านบนในรูป) จะเป็นกลุ่มกล้ามเนื้อน่องด้านข้าง กลุ่มกล้ามเนื้อนี้จะติดกับ Fibula (กระดูกช่วงน่อง) จะแบ่งออกเป็น 3 มัด * Peroneus Longus จะมีผลในการเคลื่อนที่แบบ Plantarflexion (กระดกเท้าลง) กับ Eversion (บิดเท้าเข้าด้านนอก) - จุดเกาะต้น : อยู่ช่วงด้านนอกด้านบนของกระดูก Fibula - จุดเกาะปลาย : อยู่ช่วง Metatarsal (กระดูกยาวที่ติดกับกระดูกนิ้วเท้า) ซึ่งติดกับนิ้วหัวแม่เท้า และกระดูก Cuneiform ด้านใน * Peroneus Brevis จะมีผลในการเคลื่อนที่แบบ Plantarflexion (กระดกเท้าลง) กับ Eversion (บิดเท้าเข้าด้านนอก) เช่นเดียวกับ Peroneus Longus - จุดเกาะต้น : อยู่ที่กระดูก Fibula ช่วงล่าง 2/3 - จุดเกาะปลาย : อยู่ช่วง Metatarsal (กระดูกยาวที่ติดกับกระดูกนิ้วเท้า) ซึ่งติดกับนิ้วก้อย * Peroneus Tertius จะมีผลให้เกิดการเคลื่อนไหวแบบ Dorsiflexion (กระดกเท้าขึ้น) และ Eversion (บิดเท้าเข้าด้านนอก) - จุดเกาะต้น : ติดกับส่วนหน้าของพื้นผิวกระดูก Fibula - จุดเกาะปลาย : อยู่ช่วง Metatarsal (กระดูกยาวที่ติดกับกระดูกนิ้วเท้า) ซึ่งติดกับนิ้วก้อย สาเหตุที่ข้อเท้าพลิกง่าย 1. ทางกายภาพที่เกิดข้อเท้าพลิก ส่วนหนึ่งจากกระดูกช่วง Fibula ยาวกว่าช่วง Tibia จึงทำให้มีโอกาสพลิกง่ายตามธรรมชาติมนุษย์ (จะว่าไป...มันก็ยาวจริง ๆ น่ะ ไม่เชื่อลองจับน่องของตัวเองดูสิ) 2. การทำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยความเร่งรีบ แม้กระทั่งเล่นกีฬา ออกกำลังกายในแต่ละรูปแบบ เช่น วิ่ง ออกกำลังกายในรูปแบบกระโดด หรือเล่นกีฬาที่ต้องสปริงข้อเท้า ทำให้มีโอกาสพลิกง่าย ผู้เขียนมักมีกิจกรรมเร่งรีบ และเคยข้อเท้าพลิกเมื่อสองปีที่แล้ว และปีนี้ทำอะไรติดสปีดอีกก็พลิกอีกข้างแทน 3. นอกจากข้อเท้าพลิกจะเป็นเรื่องอุบัติเหตุจากกิจกรรมของเรานั้น กล้ามเนื้อก็มีส่วนสำคัญ ซึ่งที่กล่าวข้างต้นแม้อาจจะไม่ใช่น่องโดยตรง แต่เป็นช่วงน่องด้านข้างฝั่ง Lateral อาจารย์ของผู้เขียนเป็นอาจารย์ด้านเวชศาสตร์การกีฬาที่คณะเลย ได้บอกไว้ว่าที่ข้อเท้าพลิกง่าย ส่วนหนึ่งช่วงบริเวณกล้ามเนื้อนั้นอ่อนแอ ทำให้ไม่สามารถกระชับข้อเท้าได้ จึงไม่แปลกถ้าจะพลิกเอาดื้อ ๆ แบบนั้น ผู้เขียนมีบวมช่วงใกล้ ๆ ตาตุ่ม จับแล้วจะมีปูดออกมา ต้องคลายบวมด้วยลูบน้ำที่คั่งออกและประคบน้ำแข็งทุก 15 นาที ด้วยความที่โควิดมาแรงทำให้ปิดสนามกีฬาและฟิตเนสไปหมด เลยอดซ่าไปเลย ไม่ได้ออกกำลังกาย ได้เจ็บตัวจากความซุ่มซ่ามแทน คราวหน้าจะระมัดระวังตัวกว่านี้ เจ็บทีตลกไม่ออกเลย...ร้องไห้หนักมาก :( การรักษา เท่านี้ก็เข้าใจแล้วว่าทำไมอาการข้อเท้าพลิก ต้องนวดคลายช่วงกล้ามเนื้อมัดที่กล่าวไว้ข้างต้น ให้มีการคลายตัว เพราะกล้ามเนื้ออ่อนแอมีส่วนทำให้เกิดข้อเท้าพลิกง่ายเช่นกัน หากเกิดจากปัจจัยอื่นเช่น มีปัญหาที่ Ligament หรือ Tendon ส่วนใดส่วนหนึ่งของเท้าเกิดการฉีกขาดเนื่องจากข้อเท้าพลิก ควรประคบน้ำแข็งเพื่อลดอาการปวด ลดการอักเสบ อาจจะแช่ทั้งน่องหรือประคบเฉพาะจุดได้ ใช้ยาทาสูตรเย็น ทายาทาบริเวณที่ปวด และพันรัดด้วย Bandage เพื่อลดการใช้งานส่วนนั้น หากไม่ทุเลาลง ควรไปพบนักกายภาพบำบัดหรือพบแพทย์โดยทันที เพื่อตรวจอาการของเท้าว่ามีการอักเสบเพิ่มเติมหรือไม่ เพื่อทำการรักษาในขั้นตอนต่อไป และนี่ก็เป็นความโชคดีของผู้เขียนเองไม่ต้องไปหากายภาพบำบัด เพราะถ้ามาจริง ๆ ต้องเรื่องใหญ่มากเลยนะ ผู้เขียนเลยได้แค่นวดคลายช่วง Peroneus ประคบน้ำแข็งลดปวด แล้วก็พัน Bandage แทน โดยให้พักการใช้งาน 2 อาทิตย์เต็ม ๆ สรุปได้ว่า ความเป็นไปได้ที่จะมีปัญหาข้อเท้าพลิกมากกว่าคงไม่พ้นส่วนของกล้ามเนื้อน่องด้านข้าง ซึ่งเป็นส่วนของ Tibialis Anterior และ Peroneus Group Muscle จะเชื่อมกับส่วนของกระดูกเท้าโดยตรง จึงควรนวดคลายส่วนของมัดนั้นเพื่อสามารถทำกิจกรรมต่าง ๆ ของร่างกายได้ตามปกติ ซึ่งมีวิจัยเรื่องนี้กล่าวถึงชัดเจน และก็ประคบน้ำแข็งตามหลักเวชศาสตร์การกีฬา คือ หลักการ PRICE ซึ่งการประคบน้ำแข็งก็อยู่ในข้อนี้ ผู้เขียนหวังว่าบทความนี้จะคลายข้อสงสัยต่าง ๆ เกี่ยวกับอาการเรื่องข้อเท้าพลิกได้ไม่มากก็น้อย และขอให้ทุกคนใจเย็น ๆ อย่าใจร้อนแบบผู้เขียนนะ ไม่นั้นเดี้ยงแทนจะไม่คุ้มกัน เรื่องข้อเท้าพลิกไม่จิ๊บจ๊อยอย่างที่คิดไว้เลย จึงขอจบบทความเพียงเท่านี้ ไปดูแลตัวเองก่อนนะ หายดีเมื่อไหร่ค่อยว่ากัน สวัสดีจ้า :) - Credit pic ภาพปก : pexels - รูปในเนื้อหาบทความถ่ายเองทั้งหมด ใช้เพื่อเป็นสื่อในการเสนอบทความนี้เท่านั้น
